Bài chuyên luận lý luận chính trị bẻ gãy từ gốc luận điệu xuyên tạc

 Việc chưa có nhiều bài chuyên luận chuyên sâu bẻ gãy từ gốc những luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch bằng lý luận khoa học và thực tiễn thuyết phục, chặt chẽ, sắc bén, từ đó định hướng dư luận một cách có hệ thống là một hạn chế trong công tác đấu tranh tư tưởng hiện nay.

Với yêu cầu, đòi hỏi ngày càng cao của công tác đấu tranh tư tưởng trong tình hình mới, nhất là yêu cầu cuộc đấu tranh tư tưởng phải ngày càng đi vào chiều sâu và mang tính hệ thống, thì việc gia tăng số lượng, chất lượng, tần suất, cường độ xuất hiện hệ bài viết chuyên luận lý luận chính trị trên mặt trận thông tin là yêu cầu cấp thiết hiện nay.

1. Cuộc đấu tranh ý thức hệ giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản là cuộc đấu tranh lâu dài, không khoan nhượng, rất cam go, quyết liệt, mang tính sống còn. Dã tâm và bản chất của chiến lược “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch không thay đổi, song ở mỗi giai đoạn, thì thủ đoạn, phương tiện, công cụ… chống phá được chúng biến đổi hết sức tinh vi.

Tư tưởng lý luận của chủ nghĩa xã hội ngay từ khi ra đời đã phải đương đầu với sự phê phán, bôi nhọ, xuyên tạc, bài bác, phủ nhận dưới nhiều hình thức khác nhau, với mọi màu sắc của các lực lượng, các trào lưu tư tưởng phi xã hội chủ nghĩa.

Là bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng, lĩnh vực trọng yếu để xây dựng, bồi đắp nền tảng chính trị của chế độ, thể hiện vai trò đi trước, mở đường trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nên lĩnh vực tư tưởng, lý luận luôn là mũi nhọn tấn công, chống phá chủ đạo của các thế lực thù địch.

Do đó, việc giữ vững trận địa tư tưởng, bảo vệ chủ nghĩa Marx-Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh, ngăn chặn các nhân tố phi xã hội chủ nghĩa trong lòng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, thuyết phục bằng lý luận sắc bén và thực tiễn sinh động từ thành quả của công cuộc đổi mới, có vai trò quyết định sự thắng lợi trong đấu tranh chống “diễn biến hòa bình” và “tự diễn biến,” “tự chuyển hóa.”

Đặc biệt, trong kỷ nguyên số hiện nay, không gian mạng ngày càng trở thành mặt trận chính trong cuộc đấu tranh ý thức hệ.

Các thế lực thù địch lợi dụng triệt để những đặc tính vốn là ưu thế nổi trội của các phương tiện truyền thông xã hội, trên môi trường mạng, như đặc điểm về cơ chế đa giao tiếp và liên kết vô hướng; môi trường tự do thông tin (tính mở) và thông tin khó kiểm soát, tính nặc danh và tính đa dạng của người dùng; sự đồng đẳng giữa nguồn phát (source) và người nhận (receiver); khả năng số hóa thông tin, tính đa phương tiện và đa tiện ích…, biến thành công cụ đắc lực chống phá ta, tấn công trực tiếp vào những vấn đề mang tính nguyên tắc then chốt, luận điểm cơ bản nhất thuộc hệ tư tưởng, lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Những luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch gieo rắc, phát tán trên các nền tảng truyền thông ít nhiều đã gây phân rã tư tưởng, bất đồng thuận trong nội bộ Đảng, trong xã hội, xuất hiện những tư tưởng, quan điểm đánh giá trái chiều, phê phán, công kích đường lối, quan điểm của Đảng; làm trầm trọng thêm tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên, khiến không ít tổ chức đảng, đảng viên mất sức chiến đấu; gây mất ổn định về chính trị-xã hội, châm ngòi cho các cuộc biểu tình, đình công, thậm chí bạo động hết sức phức tạp; làm “nhiễu” hệ thống thông tin, giảm uy tín, vai trò định hướng của các cơ quan báo chí chính thống...

Công tác tuyên truyền phản bác lại những luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch của các phần tử cơ hội, bất mãn chính trị, cực hữu chính trị, các thế lực thù địch, phản động trong nước và ngoài nước ngày càng được chúng ta coi trọng, với cách thức tuyên truyền ngày càng hiệu quả, lực lượng tham gia ngày càng đông đảo, qua đó góp phần ngăn chặn, đẩy lùi kịp thời những hoạt động chống phá trên mặt trận tư tưởng.

Do tầm quan trọng của công tác đấu tranh tư tưởng, nên Đảng Cộng sản Việt Nam đặc biệt quan tâm và ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, kết luận có nội dung liên quan tới vấn đề trên; thành lập một số ban chỉ đạo trực tiếp đấu tranh.

Các lực lượng chức năng của Việt Nam ngăn chặn kịp thời nhiều đối tượng, nhiều luồng thông tin xuyên tạc, sai trái, thù địch, trong đó có cả việc vô hiệu hóa âm mưu thực hiện chiến tranh thông tin, lợi dụng không gian mạng để tập hợp lực lượng, tập dượt vũ trang ảo rồi chuyển hóa thành hoạt động chống phá, bạo loạn, lật đổ thực.

Các cơ quan báo chí của Việt Nam tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, nòng cốt trong đấu tranh chống các thông tin xấu độc, bằng hệ thống các bài viết, sản phẩm báo chí có chất lượng...

Mặc dù đạt được nhiều kết quả quan trọng, song nhìn nhận khách quan, Văn kiện Đại hội XIII của Đảng thẳng thắn đánh giá: “Công tác đấu tranh phản bác, ngăn chặn các thông tin xấu độc, quan điểm sai trái, thù địch có lúc, có nơi còn bị động, thiếu sắc bén, tính chiến đấu chưa cao.”

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo việc ngăn chặn, đẩy lùi thông tin xuyên tạc, sai trái, thù địch có thời điểm còn chậm, bị động, chưa giữ được nhịp độ thường xuyên, trong điều kiện các thế lực thù địch lại liên tục có những thay đổi về lực lượng, phương thức và phương tiện chống phá.

Không ít cấp ủy, chính quyền cơ sở còn lúng túng, thậm chí buông lỏng, bỏ trống trận địa đấu tranh tư tưởng, để xảy ra nhiều “điểm nóng” bùng phát tại các địa phương nhưng chậm được giải quyết, trong khi năng lực ứng phó với khủng hoảng thông tin còn hạn chế hoặc chưa được trang bị kiến thức, kỹ năng đầy đủ.

Các cơ quan quản lý thông tin trên không gian mạng còn thiếu các giải pháp hữu hiệu để ngăn chặn kịp thời những thông tin xuyên tạc, sai trái, thù địch; những biểu hiện của sự xuống cấp, phản giá trị và hỗn loạn về môi trường văn hóa trên các phương tiện truyền thông xã hội càng khiến những thông tin xấu độc có điều kiện nảy nở, phát tán...

Đặc biệt, hệ thống báo chí của ta có thời điểm chưa thể hiện được vai trò chủ đạo trong đấu tranh với các luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch; các tuyến bài, dòng thông tin mỏng, yếu, trùng lắp, thiếu tính hệ thống, tính trường kỳ.

Trong khi đó, công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận có mặt còn lạc hậu, bất cập, nhiều vấn đề mới chưa kịp thời được luận giải một cách khoa học, khiến công tác đấu tranh thiếu cơ sở, nên có lúc, có nơi lúng túng, hiệu quả thấp; chưa gắn thật chặt nghiên cứu lý luận với đấu tranh lý luận.

2. Thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW, của Bộ Chính trị, về "Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới," từ năm 2018 đến nay, công tác đấu tranh tư tưởng có những chuyển biến tích cực.

Các cơ quan báo chí, nhất là các cơ quan báo chí lớn, quan tâm đầu tư hệ bài viết đấu tranh tư tưởng, cùng với các lực lượng chức năng khác, đã phủ lượng lớn thông tin đấu tranh trên các sản phẩm báo chí chính thống và trên không gian mạng, góp phần phản bác đanh thép và hiệu quả các luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, kịp thời định hướng dư luận xã hội, nhất là trước các sự kiện, vấn đề chính trị quan trọng của đất nước, của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tuyến bài viết trên, cùng các biện pháp kỹ thuật của cơ quan nghiệp vụ, góp phần phá thế thượng phong trước đây của những luồng thông tin xấu độc trên không gian mạng của các thế lực thù địch.

Tuy nhiên, hiện nay, nhiều sản phẩm, tác phẩm đấu tranh có nội dung thông tin còn giản đơn, chưa đủ sức thuyết phục.

Nhiều bài viết đấu tranh mới ở dạng thức phản ánh, phản bác tức thời, nội dung thông tin đi vào những sự, vụ chi tiết, cụ thể; không ít bài viết mang tính khẩu chiến chát chúa tay đôi, còn thiếu chiều sâu, chưa phản bác bằng hệ thống luận cứ, luận chứng, lý lẽ có lớp lang, chặt chẽ, thuyết phục, tính bút chiến bằng lý luận mờ nhạt.

Một số bài viết còn tỏ ra “đuối” về lý lẽ, chưa phản bác một cách thuyết phục luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, vốn được o bế, “hà hơi tiếp sức” bằng nhiều nguồn lực, với nhiều chiêu trò đánh tráo khái niệm, ngụy tuyên truyền hết sức tinh vi.

Điều đó không những khiến mục tiêu bẻ gãy, đập tan những luận điệu xuyên tạc, sai trái từ gốc không đạt, mà ngược lại còn gây phản tuyên truyền, càng làm những thông tin xấu độc của đối phương có cơ hội thu hút sự quan tâm của độc giả hiếu kỳ và phát tán ở diện rộng hơn trên không gian mạng, gây những hệ lụy khôn lường.

Công tác đấu tranh tư tưởng đòi hỏi sự hiệp đồng của nhiều binh chủng làm công tác thông tin, trong đó mỗi cơ quan, đơn vị đều có những nhiệm vụ, sứ mệnh riêng và đều quan trọng.

Tuy nhiên, bên cạnh tuyến bài viết đấu tranh phản bác tức thì, rất cần hệ bài viết chuyên luận sâu sắc. Đây có thể xem chính là thứ “vũ khí hạng nặng,” là “đại bác tầm xa” trên mặt trận tư tưởng, mặt trận báo chí của chúng ta.

Việc còn thiếu những bài chuyên luận chuyên sâu đấu tranh với những luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch bằng lý luận, bẻ gãy từ gốc bằng hệ thống luận lý, luận cứ, luận chứng khoa học, thuyết phục, khiến đối phương cũng khó lòng lật lại, từ đó định hướng dư luận một cách có hệ thống có thể nói chính là một điểm yếu, là “gót chân Asin” trong công tác đấu tranh tư tưởng hiện nay.

Với yêu cầu, đòi hỏi ngày càng cao của công tác đấu tranh tư tưởng trong tình hình mới, nhất là yêu cầu cuộc đấu tranh tư tưởng phải ngày càng đi vào chiều sâu và mang tính hệ thống, thì việc gia tăng số lượng, chất lượng, tần suất, cường độ xuất hiện hệ bài viết chuyên luận trên mặt trận thông tin là yêu cầu bắt buộc, cần kíp.

3. Với vị trí, vai trò là cơ quan lý luận chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tạp chí Cộng sản là ngọn cờ đầu trên mặt trận tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch trên phương diện lý luận chính trị là một nhiệm vụ chính, chức năng “thiên khải” của Tạp chí Cộng sản trong suốt lịch sử 91 năm của Tạp chí.

Trong khi các báo chủ yếu sử dụng loại thể thông tấn và loại thể chính luận-nghệ thuật, thì với đặc thù của tạp chí lý luận chính trị, Tạp chí Cộng sản chuyển tải thông tin chủ yếu bằng loại thể chính luận, gồm thể loại xã luận, bình luận và chuyên luận, trong đó chuyên luận là chủ đạo. Hệ bài chuyên luận lý luận chính trị là đặc trưng riêng, thế mạnh nổi trội; là linh hồn trong mọi hoạt động chuyên môn xuyên suốt, cũng như tác nghiệp hằng ngày của Tạp chí Cộng sản.

Là tạp chí lý luận chính trị, hơn nữa là tạp chí lý luận chính trị duy nhất của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, hệ bài chính luận của Tạp chí Cộng sản có những đặc trưng, yêu cầu riêng.

Xã luận là ngọn cờ tư tưởng, ngọn cờ chính trị của Tạp chí Cộng sản, thường là xã luận chính trị (những sự kiện chính trị lớn của đất nước, của Đảng; những đường lối chính trị quan trọng), xã luận lý luận chính trị (giải thích, làm sáng rõ và truyền bá những vấn đề lý luận quan trọng) và xã luận chỉ đạo (những quyết sách lớn, mới của Trung ương chỉ đạo quán triệt và thực hiện trong toàn Đảng).

Những xã luận về các vấn đề thời sự hằng ngày, xã luận nghiệp vụ, xã luận về điển hình… ít hoặc không xuất hiện ở Tạp chí Cộng sản. Xã luận trên tạp chí lý luận chính trị phải chuẩn mực về tính chính luận, lập luận chặt chẽ, tầm khái quát cao, tư duy chỉ đạo chiến lược.

Trong quá khứ, thể loại xã luận được Tạp chí Cộng sản sử dụng nhiều, tuy nhiên sau này, chỉ vào những dịp, sự kiện chính trị trọng đại, đặc biệt, đứng trước những vấn đề lý luận lớn, Tạp chí mới sử dụng xã luận.

Bình luận của Tạp chí Cộng sản khác các báo, khi phần bình là điểm nhấn song chủ yếu mang tính đề dẫn, còn trọng tâm là luận - luận giải, phân tích vấn đề sâu sắc - với tỷ lệ phần bình và luận tương ứng khoảng 30-70%; trong khi các báo ngược lại, phần bình lại mang tính trội, luận thường ngắn và nông hơn hoặc giữ mức độ cân bằng.

Đặc biệt, bài chuyên luận của Tạp chí Cộng sản không phải là chuyên luận khoa học học thuật, cũng không phải chuyên luận lý luận chuyên ngành, mà là chuyên luận lý luận chính trị, gắn liền, bám sát và phục vụ sát sườn cho đường lối chính trị của Đảng, chương trình làm việc toàn khóa của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Các bài chuyên luận trên Tạp chí Cộng sản sử dụng “hai chất liệu” chủ yếu là: lý luận và chính trị, để bồi đắp nên tác phẩm, nhưng không phải lý luận tách riêng, chính trị tách riêng, mà lý luận gắn chặt với chính trị.

Đây không phải là những bài lý luận kinh viện khô khan hay học thuật chuyên ngành thuần túy; cũng không phải là những bài viết chạy theo dòng sự kiện thời sự chính trị nóng bỏng để phản ánh - vốn là chức năng của các nhật báo - dẫn tới hiện tượng “báo hóa” tạp chí, hạ thấp chất lượng lý luận của bài viết.

Lý luận và chính trị ở đây quyện chặt, hòa tan vào nhau, dùng lý luận dẫn đường để luận giải sáng rõ những quan điểm, chủ trương, đường lối và quyết sách chính trị quan trọng của Đảng.

Đường lối chính trị của Đảng thẩm thấu ở tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, do đó lĩnh vực chuyên luận của Tạp chí cũng trải rộng về diện, không khu biệt ở một chuyên ngành nào.

Tuy nhiên, rộng nhưng không nông hay hời hợt dạng thức phản ánh hiện tượng, ngược lại đi sâu bóc tách, phân tích các chiều cạnh, lớp lang để sáng tỏ bản chất sự vật, đạt tới tầm khái quát mang tính lý luận.

Chính trị được soi sáng bằng lý luận và đến lượt lý luận lại được soi chiếu qua lăng kính đường lối chính trị, mang hơi thở của thời cuộc chính trị đang không ngừng vận động…

Cụ thể hơn, dạng bài chuyên luận lý luận chính trị trên Tạp chí Cộng sản thường bao gồm: chuyên luận luận giải khẳng định và làm sâu sắc thêm, góp phần phát triển các vấn đề lý luận chính trị; Chiến luận đấu tranh tư tưởng-dùng lý luận để phản bác, phủ định, bẻ gãy từ gốc những luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch.

Mặc dù hai dạng bài viết trên có yêu cầu, cách thức thể hiện khác nhau, song có quan hệ tương hỗ mật thiết, đều cùng hướng đích khẳng định và bảo vệ hệ tư tưởng, lý luận của Đảng, là công cụ chủ lực giúp Tạp chí Cộng sản thực hiện và hoàn thành các nhiệm vụ chính trị của mình.

Bài chuyên luận lý luận chính trị là một thế mạnh, một “đặc sản” của Tạp chí Cộng sản, góp phần quan trọng tạo nên thương hiệu và uy tín, khẳng định vai trò, vị thế của Tạp chí, song đây cũng là một dạng thức tác phẩm báo chí đặc thù, khó, là sản phẩm kết tinh quá trình lao động sáng tạo tâm huyết và rất công phu. Phải dụng công mới có “đứa con tinh thần” chất lượng.

Viết chuyên luận đã khó, nhưng viết chuyên luận lý luận chính trị càng khó hơn. Phải đo thời gian bằng nhiều tháng, năm nghiền ngẫm, ấp ủ, đau đáu, nghiên cứu, tích lũy tri thức và viết, chưa kể phải có lực tư duy mạnh, bút lực mạnh, có phong cách riêng, năng lực bút chiến sắc sảo - những yếu tố thuộc về năng khiếu thiên bẩm riêng có của mỗi người và trải qua quá trình rèn bút nghiêm khắc - thì mới mong có được bài chuyên luận lý luận chính trị chất lượng.